Solfrid Åsen giftet seg seint, i alle fall etter moras meining – ho var trettiett år gammal. Men slik vart det, sjølv om Solfrid var tiltalande nok – grå augo, lysebrunt, svakt krøllete hår til skuldrene, og eit vennleg smil.
– Du skulle ha funne deg ein mann før, men du berre studerte og var så beskjeden. Venninnene dine fekk seg dei beste friarane, – sukka Åse, mora til Solfrid, – og no må du ta det som er igjen. Eg likar ikkje denne beilaren din, Ivar. Han kjem frå vanlege kår, foreldra er frå bygda, men han har nok av hovmod… Kva skal dette bli til?
Ivar hadde verkeleg eit vanskeleg vesen – maktsjuk, hovmodig og lite tolerant. Men det kom først fram etter at Solfrid hadde gift seg med han. I byrjinga oppførte Ivar seg pent, fridde vakkert, gav blomar og var merksam.
Men då den fyrste romantiske tida i det unge ekteskapet var over, synte mannen sitt sanne jeg. Han kom med frekke merknader til Solfrid om alt mogleg, utan å tenkje på at den strenge, formanande tonen kunne såre ho. Solfrid prøvde likevel å halde familien saman, ho lytta til mannen, arbeidde på eit teknisk teiknekontor, var respektert på jobben, og fekk alt til heime også. Men Ivar berre rynka panna og tok ut sitt dårlege humør på ho.
Så fekk dei vesle Anders, og då guten vart sjuk og ikkje sov om nettene, trekte Ivar seg heilt attende. Han gjekk og la seg i det andre rommet for ikkje å bli forstyrra.
Då vesle Anders var fire år, vart foreldra skilde. Solfrid, utsliten av mannens vesen, bestemte seg for å oppdra sonen åleine. Og Ivar gjekk med på skilsmissen med ei lettelse som såra Solfrid meir enn noko anna. Det synte seg seinare at han allereie hadde nokon å gå til. Heldigvis flytte Ivar raskt til ein annan by med den nye kona si, og det var lettare for Solfrid – i det minste sleppte ho å støte på eksmannen på gata…
All si ømheit gav Solfrid til sin einaste son, vesle Anders.
– Solfrid, – sa mora hennar gang på gang, – du er enno ung og pen. Du kunne ha gifta deg igjen, eller i det minste funne deg ein ven…
Men Solfrid høyrde ikkje på Åse. Ho arbeidde flittig for å gi sonen alt han trong. Ho sparte på alt for å samle pengar til Anders’ utdanning, til bryllupet hans, og ho nekta seg sjølv alt. Barnebidraget frå faren var svært beskjedent.
Anders voks opp, gjorde det bra på skulen, og på vidaregåande hadde han privatlærarar for å førebu seg til opptak på universitetet. Solfrid hadde vekt interesse hans for faget sitt, og då han nærma seg slutten av studia, visste han allereie at mora hadde ordna det slik at han kunne få jobb på det same teiknekontoret.
– Eg skal snart pensjonere meg, og du kjem inn som nyutdanna! Eg har snakka med direktøren. Han kjenner familien vår frå før, og har lova å ta deg inn… – stråla Solfrid.
Anders flytte heim og byrja straks å arbeide på teiknekontoret der mora hadde jobba i så mange år.
– Eg skal ikkje skuffe deg! – omfamna han mora, – og du kan snart ta det med ro… Generasjonsskifte!
Året etter gjekk Solfrid av med pensjon. Ho var då fylt sekstifem, og omtrent på same tid hadde Anders funne seg ei kjærast, Turid. Ho var ei pen blondine med fyldige former og slanke bein. Anders var hovudstups forelska, og paret førebudde seg til bryllup.
Solfrid gledde seg over sonens lukke. Men éin ting formørka dagen – hennar eigen mors skrøpelege helse. Åse hadde alt fylt åtti, og stadig oftare stod det ei ambulanse utanfor blokka hennar. Solfrid budde hos mora når ho var særleg dårleg, og skunda seg så heim igjen, men ho vitja mora kvar dag, kom med mat, kjøpte medisinar, og mora spurde om dei unge, om været, og om Solfrids eiga helse.
– Eg skal snart herfrå, vesla mi, – sa Åse, – og eg er bekymra for deg. Ikkje for vesle Anders, han har det bra, han er ikkje åleine, han har kona si. Dei er unge og sterke. Men du har brukt heile livet ditt på å oppdra Anders, streva, lært han opp, spart til bryllupet, og vi gav dei jo pengar til bil også. Alt til han. Du gifta deg aldri igjen, du reiste aldri på nokon sydentur… Eg syns synd på deg. Og no har eg vore sjuk i to år, og igjen er du her og steller meg.
– Å nei, mamma, eg angrar ikkje på noko… Anders, han er lyset i livet mitt… – byrja Solfrid.
– Nettopp, lyset i livet ditt, og slik skulle det ikkje vere. Du har skjemt han bort… No er det gått eit halvt år sidan bryllupet, og dei har ikkje vore innom meg ein einaste gong… Skjønt dei veit at eg er sjuk, på dødens terskel… Kanskje vi ikkje sjåast igjen… Og dei stikk ikkje innom deg heller. Er det rett? – bekymra bestemor Åse seg.
– Å, mamma, dei har jo sin bryllaupsreise. Dei har ikkje tid til oss. Og dei jobbar jo… – Solfrid forsvara sonen og svigerdottera.
– Nei, – rista Åse på hovudet, – det stemmer ikkje. Ei mor er ei mor. Og alt du har gjort for han… Det skal ein ikkje gløyme. Verken i gode eller vonde dagar… Du har skjemt han bort, veit du…
Solfrid sa ingenting. Men så ringte ho til Anders og bad han kome til bestemora, fordi ho følte seg dårleg.
Anders kom med kona si, dei sat hos Åse i ein halvtime, drakk te og skunda seg så heim. Dei budde hos Turids foreldre, i ein einebolig.
Så døydde bestemor Åse. Solfrid grét, sørgde over mora, og sørgde litt over seg sjølv også. Moras ord gjenlød i henne i dei lange kveldane, når Solfrid sat åleine ved vinduet og minnest korleis sonen brukte å kome heim frå jobb, og ho dekka bordet, og dei utveksla nyheiter… No var ho åleine.
Men Solfrid tok seg saman og byrja å arbeide i ein barnehage, til alles store overrasking.
– Du med din høge utdanning, og så vaskar du golv? I pensjonsalderen… – sa naboane, men Solfrid svara: – Det gjer ingenting. Eg har sete ved eit skrivebord og teikna heile livet. Eg treng å røre på meg. Mor mi arbeidde i barnehage då ho var ung, og eg elska å stikke innom ho etter skulen…
Solfrid hadde ei lita pensjon, og alle sparepengane hadde ho brukt på sonen. Riktignok var ho vant til å leve beskjedent, men no ville ho gjerne ha litt meir å rutte med. Arbeidet tok både krefter og tid, men i det minste hadde Solfrid ikkje tid til å kjede seg. Og på oppfordring frå nabokona melde ho seg inn i eit blandakor på det lokale kulturhuset. Slik vart livet hennar straks morosamare.
Solfrid heldt seg opptatt også fordi ho prøvde å ikkje forstyrre Anders og Turid, for ikkje å blande seg inn i privatlivet deira. Men det gjorde vondt at sonen ikkje berre unngjekk å kome på besøk, men til og med ringde svært sjeldan, og berre når det var noko han trong.
Innimellom grét Solfrid om kveldane, medan ho bladde i albumet med barndomsbilete av sonen. For ikkje å bli for einsam, fekk ho kopiert opp sine aller kjæraste bilete av seg og sonen saman, i stor storleik, sette dei i rammar som om dei var måleri, og hang dei opp over heile leiligheita.
Stadig vekk stansa ho opp ved bileta, strauk forsiktig over sonens ansikt med handa og smilte. Og av og til tykte ho at han smilte tilbake. Og så venta ho på at telefonen skulle ringje, og gledde seg viss sonen ein sjeldan gong stakk innom til ein kopp te, eller for å hente nokre av sine gamle ting eller sko.
Anders vart sjeldan lenge hos mora. Han la ikkje eingong merke til bileta i rammane med det fyrste. Men då han endeleg såg dei, stansa han opp, såg på mora og spurde overraska:
– Kva er dette for noko? Kvifor har du hengt dei opp?
– Å, eg veit ikkje… – nølte Solfrid, – eg er jo ikkje ung lenger, og eg minnest den gongen, den gamle, gylne tida då du var liten…
Anders nikka og skunda seg heim til kona si, utan heilt å forstå moras «særheiter». Men Solfrid følte nesten som om mora hennar hjelpte henne frå himmelen. Og så fekk Solfrid seg ein ven frå koret.
– Jøss, Solfrid, vi har berre tre mannfolk i koret, og du har fridd ein av dei bort! Vi har prøvd i alle år å fange han, men du fekk han til å forelske seg på null tid! – lo dei andre kvinnene i koret opehjarte, – det er det som kallast å vere ny!
Alle lo, og den «forelska» Nils Pedersen kyssa Solfrids hand kvar gong han følgde ho heim etter øving.
Solfrid tok ikkje dette venskapet heilt alvorleg, men ho tok imot merksemda frå den sekstifem år gamle songaren med eit overberande og vennleg sinn. Han var pågåande og forguda nærast Solfrid, han var blitt heilt betatt.
– Solfrid, De anar ikkje kor godt det er å vere saman med Dem. De er både klok, og De kan lytte, og De er roleg, og så vakker.
– Nå, nå… De må ikkje skryte så mykje, elles blir eg heilt innbilsk. Eg trur Dem, og eg kan seie det same om Dem. Og De er så talentfull! De burde opptre på ei større scene.
– Eg har lenge vurdert å leggje bort konsertane. Ein kan syngje heime, ved bordet i høgtidene, barna mine høyrer gjerne på meg. Men eg byrja i koret for ti år sidan fordi eg vart enkjemann, og kveldane vart for tunge åleine. Og her har vi ein dyktig leiar, opptredenar, små høgtider – våre samvær. Og no vil eg ikkje slutte, eg vil vere saman med Dem.
Solfrid gjekk heim, og igjen såg ho på bileta, og sukka. Anders ringde like sjeldan som før, og ingenting kunne erstatte dette savnet – verken songen, arbeidet eller dei gode venene.
Men ho heldt ut og gledde seg over sonens sjeldne besøk. Fyrst i det siste hadde han byrja å antyde at det kanskje var lurt å selje bestemors leiligheit for å hjelpe han og Turid med å få seg eit eige stad å bu.
– Trivest de ikkje saman med hennar familie? – spurde Solfrid bekymra.
– Jo da, men Turid vil gjerne ha ei eiga leiligheit, – nølte Anders.
– Då er de hjarteleg velkomne, flytt inn i morgon! – sa Solfrid til sonen. – Det er ei lita toroms leiligheit frå sekstitallet, men ho blir nok stor nok for ei ung familie.
– Verkeleg? – lyste Anders opp, – du er den beste mora i verda! Eg spring og fortel Turid. No har vi vår eiga leiligheit!
– Eit augeblink, guten min. Leiligheita er enno mi, – stoppa Solfrid han, – eg kjem ikkje til å skrive henne over på nokon enno. Men de kan bu der og vere lukkelege, og gi meg barnebarn.
Anders gjekk. Og snart flytte han og kona inn i bestemors koslege lille leiligheit. Slik mora hadde bede om, fekk dei året etter ei dotter, til glede for heile familien, og ikkje minst for foreldra sjølve.
Solfrid hadde sagt opp jobben i barnehagen, fordi ho skjønte at tida no var inne for å vere bestemor, og også for å ta vare på seg sjølv, slik at ho heldt seg frisk. Beilaren hennar, Nils Pedersen, var så pågåande at han til slutt overtala Solfrid til å bu saman, og dei vart eit par, og budde i begges leiligheiter på skift.
Solfrid hadde vendt seg til rolla som både bestemor og kjærast, og ho undra seg berre over kor raskt livet hennar hadde forandra seg i det siste. Ho takka Nils for «den andre våren», og han vart ikkje trøytt av å glede seg over kjærleiken sin og takke skjebnen for dette møtet.
Hos den unge familien gjekk også alt bra. Anders vart meir merksam mot mora, og kom stadig oftare på besøk. Ein dag tok han opp spørsmålet om å bytte leiligheiter.
– Vi skal ha eit barn til, mamma, – byrja han.
– Ja, eg veit, og eg gleder meg, – smilte Solfrid.
– Turid ber meg snakke med deg om at du kan flytte inn i bestemors leiligheit, og vi flyttar hit, til vår. Ho er større, ti kvadratmeter meir, og det er betre takhøgd. Med to barn ville vi hatt betre plass her…
– Kvifor ber Turid deg alltid om å snakke med meg, i staden for å seie det sjølv? – smilte Solfrid. – Veit ho at eg ikkje kan seie nei til deg? Og kvifor kan ikkje ho overtale foreldra sine til å bu i bestemors leiligheit, og de kan overta det romslege huset deira? Ho er jo einaste dotter! Då ville barna hatt ordentleg plass!
Anders raudna og gjekk. Og Solfrid hadde det ikkje travelt med å glede sonen. Ho var også blitt glad i si eiga leiligheit. Kvar einaste lille ting var på sin plass, alt var kjent og godt, og ho kunne finne ei knappenål med bind for augo…
Og så minnest Solfrid moras ord: «Du har skjemt han bort, du har skjemt han bort…» Og Solfrid bestemte seg for å ikkje forhaste seg. Det andre barnebarnet vart fødd, ei jente til, og det gav familien mange gleder. Jentene voks opp i godt lag, delte eit lite rom, og i helgene kom dei på besøk til bestemor Solfrid eller til besteforeldra på Turids side. Der var det god plass både ute og inne, med hage, veranda, huske og bærbusker.
Solfrid og Nils Pedersen byrja å bu saman i hennar leiligheit, og dei leigde ut hans for å få betre råd. Dei likte å gå i teatret og å dra på korte turar på ein dag eller to, og det var derfor dei hadde bestemt seg for å flytte saman.
Og fyrst tolv år seinare, då Nils Pedersen var gått bort, flytte Solfrid inn i si mors leiligheit, som også var barndomsheimen hennar.
– No, guten min, ta vår leiligheit, de kan bu der, – sa ho til sonen, – eg har reist og sunge nok. No vil eg sitje heime og vente på jentene på besøk, og på dykk også. Eg håpar de ikkje gløymer meg…
Sonen omfamna mora og hjelpte henne med å flytte inn i barndomsheimen, og han sette i stand leiligheita med eit lite oppussingsarbeid.
Solfrid ville ikkje forandre noko på innreiinga. Ho hang berre opp dei store bileta av sonen sin, av mora, og av seg sjølv som ung. Og på eit lite bord stilte ho fram eit bilete av Nils…
– No er vi alle saman her, – smilte Solfrid lyst og fredeleg medan ho såg på dei kjære andleta på bileta, – og kva meir kan eg ønskje meg? Veggene er kjære, og varmen frå dei eg er glad i.
Barnebarna kom på besøk til bestemora. Jentene elska å overnatte hos henne, i det vesle rommet deira som enno stod slik det alltid hadde gjort, og lenge kunne dei ikkje slutte å prate, med latter og tull.
– No, jenter, no er det sengetid! – kommanderte bestemora frå stova, – skjærer… De skal opp tidleg i morgon. Eg skal lære dykk å lage vaflar. Snart skal de ut i verda, og eg skal ta eksamen i matlaging personleg!
